Nhờ lá rừng, vẫn sống khỏe sau khi mắc “ung thư di căn”: Câu chuyện về bài thuốc của người Dao ở Ba Vì trên Tuổi trẻ Đời sống

Một bài báo cũ và những câu chuyện chống trọi bệnh ung thư vẫn còn được nhắc lại

Những ngày gần đây, khi tìm lại các tư liệu báo chí cũ, tôi đọc lại loạt bài từng được đăng trên Tuổi trẻ Đời sống về những bài thuốc từ cây cỏ của người Dao ở vùng núi Ba Vì.

Trong những trang báo đã ngả màu theo thời gian, có nhiều câu chuyện khác nhau. Có những người từng trải qua giai đoạn sức khỏe đặc biệt khó khăn. Có gia đình từng đưa người thân đi qua nhiều cơ sở khám chữa bệnh. Có người sau một hành trình dài điều trị đã tìm đến vùng núi Ba Vì với mong muốn tìm thêm sự hỗ trợ từ những bài thuốc Nam gia truyền.

Tuy nhiên, với tư cách là người dẫn lại những thông tin này, tôi cho rằng cần đặt các câu chuyện vào đúng bối cảnh. Những chia sẻ của bệnh nhân là trải nghiệm và góc nhìn cá nhân tại thời điểm bài báo được thực hiện, không nên được hiểu là bằng chứng khoa học để khẳng định hiệu quả điều trị cho bất kỳ một bài thuốc nào.

Cũng không ai nên xem một bài viết, một lời kể hay một trường hợp sức khỏe cải thiện là cơ sở để tự ý từ bỏ việc khám, chẩn đoán và điều trị tại các cơ sở y tế chuyên môn.

Điều khiến tôi muốn trở lại với câu chuyện này không phải để thần thánh hóa một bài thuốc hay một người thầy thuốc. Điều đáng quan tâm hơn là câu chuyện về những người đi tìm hy vọng, về tri thức sử dụng cây thuốc đã được người Dao gìn giữ qua nhiều thế hệ và về một vùng đất dưới chân núi Ba Vì vẫn lưu giữ những kinh nghiệm dân gian gắn với cây cỏ núi rừng.

Từ câu chuyện của thế hệ trước, tôi cũng muốn tìm hiểu thêm về hành trình kế thừa những giá trị ấy ở thế hệ sau, trong đó có Lương y Lý Sinh Trình – con trai ông Lý Văn Nguyên.

Bài viết này vì vậy không nhằm quảng cáo hay khẳng định hiệu quả điều trị của bất kỳ bài thuốc nào. Đây là hành trình nhìn lại một câu chuyện từng được báo chí ghi nhận, lắng nghe những trải nghiệm của người trong cuộc và tìm hiểu về truyền thống thuốc Nam của người Dao ở Ba Vì.

Loạt bài “Bí quyết chữ ung thư bằng cây cỏ ở bản người Dao – Hà Nội” đăng trên Tờ báo giấy “Tuổi trẻ Đời sống” số 86 ngày 28/05/2012 của nhóm phóng viên Báo Tuổi trẻ và Đời sống

“Em khẳng định, em sống được là nhờ thuốc nhà bác Lý Văn Nguyên”

Trong loạt bài năm ấy, câu chuyện của chị Nguyễn Thị Thơ, quê ở Quốc Oai, Hà Nội, để lại nhiều cảm xúc.

Theo lời kể được báo chí ghi nhận, chị Thơ từng trải qua một giai đoạn sức khỏe đặc biệt nghiêm trọng. Chị cho biết mình được chẩn đoán có khối u ác tính ở chân và từng rơi vào tình trạng đau đớn, suy kiệt. Những ký ức về thời điểm đó vẫn còn rất rõ trong tâm trí người phụ nữ này.

Chị nhớ những ngày cơ thể đau nhức dữ dội, chân tay thường xuyên co giật, sức khỏe giảm sút rõ rệt. Từ một người có thể trạng bình thường, cân nặng của chị sụt xuống chỉ còn hơn 30kg. Khi bệnh tình diễn biến nghiêm trọng, gia đình chị phải đưa chị đi khám và điều trị tại Hà Nội.

Theo lời kể được Tờ Tuổi trẻ Đời sống ghi nhận, chị Thơ từng phải trải qua giai đoạn mà cả gia đình gần như rơi vào tuyệt vọng. Chồng chị đang làm việc ở xa cũng phải trở về chăm sóc vợ. Những ngày ấy, người bệnh gần như không thể ăn uống bình thường.

Gia đình đã tìm đến bệnh viện và chị được điều trị theo chỉ định chuyên môn. Tuy nhiên, quá trình sử dụng thuốc khiến cơ thể chị vô cùng mệt mỏi. Chị kể có thời điểm bản thân gần như kiệt quệ và gia đình vô cùng lo lắng.

Trong lúc chờ xe tại khu vực gần Đại lộ Thăng Long để đi khám bệnh, chị tình cờ gặp một người bán quán. Người này nghe chuyện đã giới thiệu cho chị về một thầy thuốc người Dao ở Ba Vì có sử dụng cây lá để hỗ trợ chữa bệnh.

Một sự mách bảo tình cờ đã khiến vợ chồng chị quyết định tìm đến Ba Vì.

“Lúc bấy giờ em còn không biết huyện Ba Vì lại có cả xã Ba Vì nên em cứ đi tìm khắp huyện mà hỏi ông Nguyên làm thuốc”, chị Thơ kể lại.

Đường đến bản người Dao khi ấy không hề đơn giản đối với một người đang trong tình trạng sức khỏe suy kiệt. Nhưng vợ chồng chị vẫn quyết định tiếp tục đi tìm. Cuối cùng, họ tìm được nhà ông Lý Văn Nguyên tại bản Yên Sơn.

Chị Thơ nói với phóng viên, khi xem tình trạng của người bệnh, người thầy thuốc không đưa ra lời hứa chắc chắn rằng bệnh sẽ khỏi hoàn toàn. Thay vào đó, gia đình được hướng dẫn sử dụng thuốc và theo dõi những thay đổi của cơ thể.

Sau một thời gian, chị cho biết tình trạng sức khỏe của mình dần cải thiện.

Nhiều năm sau thời điểm gặp biến cố, khi phóng viên tìm đến, chị vẫn có thể làm các công việc thường ngày như một người khỏe mạnh. Chính từ trải nghiệm cá nhân, chị xúc động:

“Em khẳng định, em sống được là nhờ thuốc nhà bác Lý Văn Nguyên ở xã Ba Vì, huyện Ba Vì, TP Hà Nội.”

Chị cũng kể rằng trước đó mình đã trải qua nhiều lần tìm kiếm thầy thuốc với hy vọng có thể kéo dài sự sống.

Trong ký ức của người phụ nữ này, hành trình tìm đến cây thuốc Nam bắt đầu từ một lần tình cờ được người khác chỉ đường. Với chị, người phụ nữ bán quán đã giới thiệu địa chỉ của người thầy thuốc giống như người mang đến cho mình một cơ hội mới.

“Đã bao nhiêu lần em ra khu Đại lộ Thăng Long để tìm cái chị bán quán đã mách thầy mách thuốc để cho mình được sống. Chị ấy đã cứu em theo đúng nghĩa”, chị Thơ nói trong bài báo.

Sau đó, chị cho biết người phụ nữ đã chuyển đi nơi khác. Vợ chồng chị không còn gặp lại người đã chỉ đường năm nào.

“Mẹ tôi ung thư, sống được đến bây giờ là do cái thuốc Nam nhà ông Nguyên”

Sau câu chuyện của chị Thơ, phóng viên tiếp tục gặp những người khác từng đưa người thân đến bản Yên Sơn tìm thuốc.

Một người nhà bệnh nhân xúc động kể:

“Mẹ tôi ung thư, sống được đến bây giờ là do cái thuốc Nam nhà ông Nguyên đấy. Tôi đã đưa rất nhiều người lên tận nhà ông ấy chữa bệnh, để họ cũng có được niềm tái sinh như tôi!”

Câu chuyện cụ thể được nhắc tới là trường hợp bà Phạm Thị Thể, khi đó 81 tuổi, sống tại Tây Mỗ, Hà Nội.

Theo bài báo, bà Thể từng bị ung thư vòm họng và tình trạng ăn uống gặp rất nhiều khó khăn. Con trai bà là anh Thuyết được người khác mách đến nhà ông Lý Văn Nguyên.

Nghe tin vào buổi sáng, buổi chiều anh Thuyết quyết định lái ô tô lên bản Yên Sơn tìm thầy thuốc.

Điều đặc biệt là theo lời kể, người thầy thuốc chưa từng trực tiếp gặp người bệnh trong trường hợp này. Người con mang thông tin về tình trạng bệnh và bệnh án đến để xin tư vấn. Sau một thời gian sử dụng thuốc, gia đình cho biết sức khỏe của bà Thể có những thay đổi tích cực.

Anh Thuyết kể với phóng viên rằng người mẹ lớn tuổi của mình sau đó có thể đi lại và sinh hoạt tốt hơn. Có thời điểm, bà có thể tự đi từ tầng dưới lên tầng trên trong nhà.

Những câu chuyện như vậy đã khiến cái tên của người thầy thuốc ở bản Dao được nhiều người truyền tai nhau. Người này mách người kia. Một gia đình từng trải qua giai đoạn khó khăn chia sẻ câu chuyện của mình cho những gia đình đang có người bệnh. Từ những lời truyền miệng ấy, nhiều người đã tìm đến Ba Vì.

Phía sau những bài thuốc là cả một tri thức về núi rừng

Nói đến thuốc Nam, nhiều người thường nghĩ đơn giản đến một nắm lá cây được hái từ rừng rồi đem về sắc uống. Nhưng với người Dao ở vùng Ba Vì, câu chuyện không đơn giản như vậy.

Để có một thang thuốc, người làm nghề phải biết cây nào có thể sử dụng. Bộ phận nào của cây được lấy. Thu hái vào thời điểm nào. Loại nào cần dùng tươi. Loại nào phải phơi khô. Loại nào có thể kết hợp. Và quan trọng hơn, không phải cây thuốc nào cũng phù hợp với mọi người bệnh.

Đằng sau một thang thuốc là kiến thức về nhận diện dược liệu, kinh nghiệm thu hái, sơ chế và phối hợp cây thuốc. Đó là thứ tri thức được hình thành qua nhiều thế hệ.

Ở vùng núi Ba Vì, nghề thuốc Nam không chỉ gắn với việc chăm sóc sức khỏe. Nó còn là một phần của đời sống. Có những người vào rừng tìm cây thuốc. Có gia đình trồng và bảo tồn dược liệu. Có người dành nhiều năm để học cách nhận biết từng loại cây. Có những kinh nghiệm không thể học được chỉ bằng vài cuốn sách.

Mà phải được truyền từ thế hệ trước sang thế hệ sau.

“Ai nói chữa bách bệnh, trường hợp nào cũng khỏi là nói phét”

Trong những tư liệu cũ, một chi tiết khiến tôi đặc biệt chú ý là cách ông Lý Văn Nguyên nói về giới hạn của bài thuốc. Không có một lời hứa rằng ai dùng thuốc cũng khỏi.

Không có khẳng định rằng một bài thuốc có thể chữa được tất cả mọi người bệnh. Bởi mỗi người có một tình trạng khác nhau. Mỗi căn bệnh có diễn biến khác nhau.

Và ngay cả với những người mắc cùng một bệnh lý, kết quả điều trị cũng có thể hoàn toàn khác nhau. Có lẽ, chính cách nhìn nhận này mới là điều cần được nhắc lại trong bối cảnh hiện nay. Khi trên mạng xuất hiện ngày càng nhiều lời quảng cáo về những loại thuốc “chữa khỏi 100%”, “đặc trị”, “ai dùng cũng hiệu quả”.

Với những bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt là ung thư, người bệnh cần được chẩn đoán, điều trị và theo dõi bởi cơ sở y tế và người có chuyên môn phù hợp. Nếu muốn sử dụng thêm các sản phẩm hay phương pháp hỗ trợ, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ hoặc người có chuyên môn.

Trong y học, đặc biệt là đối với bệnh ung thư, không có một phương pháp duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người. Mỗi bệnh nhân là một trường hợp riêng. Người bệnh cần được xác định rõ loại ung thư, giai đoạn bệnh, tình trạng sức khỏe và phương án điều trị.

Với thuốc cổ truyền hay cây thuốc dân gian cũng vậy. Nếu người bệnh muốn sử dụng thêm, cần trao đổi với bác sĩ hoặc người có chuyên môn để tránh nguy cơ tương tác với thuốc đang dùng.

Đây là điều đặc biệt quan trọng đối với người đang hóa trị, xạ trị, dùng thuốc điều trị đích hoặc các phương pháp điều trị chuyên sâu khác. Một số loại thảo dược có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc. Một số loại có thể gây tác dụng không mong muốn đối với gan, thận hoặc hệ tiêu hóa. Do đó, “thuốc Nam lành tính” không phải lúc nào cũng là nhận định đúng trong mọi trường hợp.

Người con tiếp nối bài thuốc Nam của Lương y Lý Văn Nguyên

Câu chuyện về những bài thuốc Nam của Lương y Lý Văn Nguyên tại bản người Dao Yên Sơn không chỉ dừng lại ở một thế hệ. Ngày nay, những tri thức về cây thuốc, kinh nghiệm nhận biết dược liệu và bài thuốc gia truyền của gia đình đang tiếp tục được gìn giữ, kế thừa bởi Lương y Lý Sinh Trình – con trai của Lương y Lý Văn Nguyên.

Sinh ra và lớn lên tại thôn Yên Sơn, vùng đất dưới chân núi Ba Vì vốn nổi tiếng với truyền thống thuốc Nam của người Dao, Lương y Lý Sinh Trình sớm được tiếp xúc với cây thuốc rừng và nghề chữa bệnh của gia đình.

Gia đình Lương y Lý Văn Nguyên đã có nhiều thế hệ gắn bó với nghề bốc thuốc, sử dụng cây thuốc Nam để chăm sóc sức khỏe cho người dân. Từ người cha, Lương y Lý Sinh Trình tiếp tục học hỏi kinh nghiệm nhận biết, thu hái, lựa chọn và sử dụng các loại dược liệu theo phương pháp gia truyền.

Không chỉ tiếp nối nghề của cha, Lương y Lý Sinh Trình còn theo hướng phát triển bài thuốc Nam trên nền tảng kết hợp giữa tri thức truyền thống và yêu cầu chăm sóc sức khỏe hiện nay.

Những bài thuốc được gia đình sử dụng có nguồn gốc từ nhiều loại cây, lá và dược liệu của vùng Ba Vì. Dược liệu được lựa chọn, sơ chế và phối hợp theo từng bài thuốc nhằm hỗ trợ người bệnh tùy theo tình trạng sức khỏe.

Với những người bệnh đang điều trị các bệnh lý nghiêm trọng, trong đó có ung thư, thuốc Nam nếu được sử dụng cần được cân nhắc phù hợp và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị và theo dõi y khoa. Đây cũng là cách tiếp cận giúp câu chuyện về những bài thuốc của người Dao Ba Vì được nhìn nhận đúng hơn.

Bởi giá trị của thuốc Nam không chỉ nằm ở những lời kể về các trường hợp cá nhân, mà còn ở tri thức lâu đời về cây thuốc, kinh nghiệm sử dụng dược liệu và hành trình gìn giữ nghề truyền thống của những gia đình như gia đình Lương y Lý Văn Nguyên.

🌿 THÔNG TIN THAM KHẢO: LƯƠNG Y LÝ SINH TRÌNH

Lương y Lý Sinh Trình là người tiếp nối truyền thống sử dụng cây thuốc Nam của gia đình Lương y Lý Văn Nguyên tại vùng núi Ba Vì. Người bệnh có nhu cầu tìm hiểu về truyền thống thuốc Nam người Dao Ba Vì hoặc cần được tư vấn tình trạng sức khỏe có thể liên hệ trực tiếp với nhà thuốc để được hướng dẫn phù hợp.

Địa chỉ: Bản Dao, xã Ba Vì, Hà Nội
Điện thoại: 0988.571.983
Zalo: 0344.597.588